تبلیغات
ترنّم انتظار

كد عكس تصادفی

                    ترنّم انتظار

یابن الحسن!
گر بیایی کُشدم شوق نیایی کُشدم غم
من که بایست بمیرم چه بیایی چه نیایی
***
اللهم ارنی الطلعة الرشیدة و الغرة الحمیدة...

جنبه‌های الگوگیری از شخصیت حضرت زهرا (س) / آیةالله مظاهری

جنبه‌های الگوگیری از شخصیت حضرت زهرا (س) / آیةالله مظاهری

بسم الله الرحمن الرحیم

شهادت حضرت صدیقه طاهره حضرت زهرا سلام الله علیها را به ساحت مقدس حضرت ولی عصر ارواحنافداه تسلیت می گویم و از حضرت زهرا سلام الله علیها می خواهم  نظر لطفی به جلسه عنایت کنند.

حضرت زهرا(س) افتخار عالمیان

حضرت زهرا سلام الله علیها  یک افتخار است برای همه عالم، نه فقط برای شیعه، نه فقط برای عالم اسلام، نه فقط برای ائمه طاهرین علیهم السلام، بلکه آن حضرت برای پدر بزرگوارش نیز مایه سربلندی و افتخار به شمار می رود. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم به این بانو خیلی افتخار می کردند و بارها می فرمودند که خودم و پدر و مادرم به فدای تو.  افتخار پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم خیلی معنا دارد.

حسب و نسب حضرت صدیقه طاهره(س)

 حضرت زهرا سلام الله علیها  از نظر حسب و نسب دارای درجات رفیعی بوده است. شما  نمی توانید یک خانمی پیدا کنید که این قدر از نظر نسب، والا و نورانی باشد. ایشان پدری دارد مثل پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم که خاتم الانبیاء بود. پیغمبری که همه پیامبران به وجود او افتخار می کردند، وجود مبارکی که که خود خداوند متعال به او افتخار می کند و نظیرش در عالم وجود نیامده و نخواهد آمد.

 حضرت صدیقه طاهره مادری دارد مانند حضرت خدیجه که در مورد ایشان هم باید بگوییم یک افتخار برای همه انسانها و مخصوصاً برای تمامی خانمها می باشد. در باره حضرت خدیجه همین مقدار بس که پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم می فرمودند: پیروزی اسلام، مرهون خدیجه است. حضرت خدیجه پس از ازدواج با پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله و سلم، صندوقچه ای همراه داشت و به پیامبر گفت: یا رسول الله تمام اموال من در این صندوقچه است. تمامی این اموال متعلق به شما و من هم کلفت شما هستم. اما این گفته حضرت خدیجه صرفاً یک تعارف نبود. حضرت خدیجه خودش و اموالش را فدای پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم کرد. خانمی که متموّل درجه اوّل حجاز بود، همه دارایی اش  را در راه ترویج اسلام صرف کرد. خصوصاً در مواقع حسّاسی مانند مدتی که مسلمانان در  شعب ابیطالب و در حصر اقتصادی بودند و امنیّت جانی و مالی نداشتند، دارائی حضرت خدیجه بسیار مفید واقع شد. نظیر ایثار و فداکاری و گذشت حضرت خدیجه را در تاریخ نداریم. این بانوی فداکار اموال و املاک خود را در آن سه سال، صرف نجات جان مسلمانان کرد و دم مرگ هیچ مالی در این دنیا نداشت. وقتی که به خانه پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم پا نهاد، از بالاترین متمولین حجاز بود و وقتی که به دست پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم به خاک سپرده شد، هیچ چیزی از این دنیا نداشت. البته ناگفته نماند که در آن زمان پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم را داشت، زهرای مرضیه سلام الله علیها را داشت و بالاخره خدای تبارک و تعالی را داشت. این حضرت خدیجه با این امتیازات که باید بگوییم زن نمونه در تمام عالم است، مادر فاطمه زهرا(س) است.

همسر حضرت زهرا سلام الله علیها نیز امیرالمومنین علی سلام الله علیه است که پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: زهرا جان اگر علی نبود، کفوی برای تو در عالم وجود یافت نمی شد. و اگر تو نبودی کفوی برای علی در عالم نبود. امیرالمؤمنین سلام الله علیه شخصیتی است که اسلام مرهون اوست. ایمان امیرالمومنین(ع) از همان وقتی که در غار حرا جبرئیل با آیات اول سوره علق نازل شد و آن دو نور مقدس به حسب ظاهر ایمان آوردند، واقعی بود و در عمق جان او رسوخ داشت. و در پرتو همین ایمان، خود را فدای اسلام و پیامبر اکرم کرد. در تاریخ می خوانیم بعضی اوقات در جنگ های صدر اسلام نود زخم به بدن مبارک آن حضرت بود اما روز بعد مجدداً در جبهه بود و بالاخره بنابر اقرار علمای شیعه و سنی، از همان موقعی که پیامبر فرمود: «لا اله الا الله» و آزار و اذیت و شکنجه های مشرکین آغاز شد، تا آخرین لحظه حیات مبارک ایشان، حضرت علی سلام الله علیه یار و یاور پیامبر بود.

حضرت فاطمه زهرا از لحاظ فرزند نیز فرزندانی نظیر امام حسن و امام حسین و حضرت زینب و ام کلثوم سلام الله علیهم را تحویل عالم بشریت داده اند. اسلام مرهون مجاهدت ها و تلاش های فرزندان گرامی حضرت زهرا سلام الله علیها است. شهادت امام حسین سلام الله علیه اسلام را بیمه کرد و مجاهدت حضرت زینب سلام الله علیها، شهادت آن حضرت را جهانگیر کرد. حضرت زینب با آن شهامت مثال زدنی در مقابل دشمن گفت: «‌ثکلتک امک یابن مرجانه ما رأیت الا جمیلا». نظیر چنین فرزندانی را در عالم کسی نداشته و نخواهد داشت. اما اولاد حضرت زهرا سلام الله علیها منحصر به این چهار بزرگوار نیست، بلکه دوازده امام از نسل حضرت زهرا به وجود آمدند که بارها پیغمبر اکرم به این موضوع افتخار می کردند. از همان وقتی که امام حسین سلام الله علیه طفلی کوچک بود، پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم، او را در دامن می نشاندند و می فرمودند: «یا حسین التاسع من ولدک هو القائم بالحق به یملأ الله الارض قسطاً و عدلاً بعد ما ملئت ظلماً و جورا»

یعنی حسینم، نهم از فرزندان تو امام زمان است که به دستش پرچم اسلام روی کره زمین افراشته می شود. آنکه عدالت اجتماعیِ سرتاسری می آ ورد. آنکه ظلم جهانی را ریشه کن می کند و بالاخره آنکه اسلام را جهانی می کند و می گوید «انّ فی إبنة رسول الله لی اسوة حسنة» یعنی سرمشق من در حکومت، زهرای مرضیه است. آن امامی که اسلام را جهانی می کند و می فرماید که «‌نحن حجج الله علی خلقه و فاطمه حجة علینا» یعنی ما دوازده امام حجت برای مردم هستیم و زهرا سلام الله علیها حجت برای ما است. درک کردن معنای این گونه روایات سخت است، این گونه روایات حیران کننده است و انسان با غور در این مطالب پی به جهل خود می برد.

حضرت زهرا(س) تجلی تمام اسماء الهی

حضرت زهرای مرضیه سلام الله علیها فضائل فراوانی دارند که در وصف نمی گنجد. یکی از فضائل آن بانوی گرامی این است که پروردگار عالم در ازل با همه اسماء‌ و صفات خود تجلی کرده است و در نتیجه  حضرت زهرا سلام الله علیها به صورت یک قوس صعودی پدیدار گشته است. این قوس صعودی نزول کرد و پا در عرصه این دنیا نهاد و‌ در این دنیا از نظر علمی به مرتبه ای رسیده است که «مصحف فاطمه» از او به یادگار مانده است.

مصحف فاطمه(س) تالی تلو قرآن

 این کتاب شریف تالی تلو قرآن است و در حال حاضر نزد امام زمان ارواحنافداه می باشد. این مطالب در حد درک و فهم انسان های معمولی نیست و موجب حیرت است. زیرا در حالی که قرآن کریم، «تبیاناً لکل شئ» است، در حالی که قرآن شریف،کُپیه عالم وجود است،‌ در حالی که قرآن می فرماید:«‌لا رطبٍ و لا یابسٍ الا فی کتاب مبین»، اما این «مصحف فاطمه» چیست که بعد از پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در مدّت دو سه ماه، جبرئیل خدمت حضرت زهرا سلام الله علیها نازل می شده و مواردی را بیان می کرده است و کاتب وحی هم امیرالمؤمنین سلام الله علیه بوده است.

 خیلی عجیب است! یعنی همان گونه که جبرئیل بر پیغمبر نازل می شده و  کاتب وحی پیغمبر هم حضرت علی سلام الله علیه بوده است، بعد از پیغمبر اکرم نیز دو مرتبه امیرالمؤمنین کاتب«مصحف فاطمه»شد. جبرئیل از طرف خداوند متعال نازل می شد و می گفت و حضرت زهرا سلام الله علیها هم برای امیرالمؤمنین می گفت و ایشان می نوشتند. این کتاب از اسرار است.

در میان  اهل سنت نیز از این مصحف فاطمه نام برده شده است. مخصوصاً در نزد عرفای اهل سنت مانند ابن عربی که در فتوحات مکیّه از این مصحف نام برده است.

 امام خمینی رضوان الله تعالی علیه می فرمودند: «اگر از تمام امتیازات حضرت زهرا سلام الله علیها بگذریم، همین یک امتیاز برای ایشان بس است که جبرئیل از طرف خداوند تعالی بر حضرت زهرا سلام الله علیها نازل می شد.» این کتاب شریف اکنون نزد امام زمان ارواحنا فداه است. دعا کنید که امام زمان بیایند و به دست ما و به رهبری ایشان پرچم اسلام روی کره زمین افراشته شود. امام زمان نماز بخوانند و دنیا پشت سر ایشان نماز بخوانند. ایشان برای مردم سخنرانی کنند و همه مردم ‌دنیا به بیانات ایشان گوش فرا دهند. امام زمان که صحبت می کنند همه صحبت ها مربوط به تفسیر قرآن کریم و روایات اهل بیت علیهم السلام نیست، بلکه برای مردم از مصحف فاطمه(س) هم می گویند. با یک افتخاری در مورد این کتاب صحبت می کنند زیرا که این مصحف متعلق به مادر ایشان است. لذا آن حضرت و شیعیان به این کتاب شریف افتخار می کنند.

صعود تجلی ذات حق و مصداق کوثر در قیامت

مطالبی که بیان شد، ذره ای از فضائل حضرت زهرا سلام الله علیها است. یک جمله دیگر که همه شما را شاد خواهد کرد، اینکه آن قوس صعودی که گفتم تجلی ذاتی حق تعالی است و به این دنیا تنزّل کرد و به صورت یک انسان کامل در میان سایر آدمیان ظاهر شد، پس از شهادت مجدداً صعود کرد. یعنی از دنیا رفت و در عالم قیامت، مصداق حوض کوثر است. همان حوض کوثری که یک جرعه از آن، پیر را جوان، جاهل را عالم و نازیبا را زیبا می کند. هر صفت رذیله ای را مبدّل به فضیلت می نماید و با نوشیدن آن آب حیات، درخت فضیلت در عمق جان انسان کاشته می شود. این آب کوثر است که انشاء الله به دست امیرالمؤمنین زیر لوای حمد شما می نوشید.

نکته مهم که تذکر آن در این مجال ضروری است اینکه، شناخت ما نسبت به نعمت بزرگی همچون وجود مبارک حضرت زهرای مرضیه چه مقدار است؟ و مهمتر اینکه تا چه اندازه آن حضرت را برای خود اسوه می دانیم و از او پیروی می کنیم؟ اگر ما در این باره کوتاهی کنیم و از حضرت زهرا سلام الله علیها الگو نگیریم، بالاترین گناه را مرتکب شده ایم. زیرا کفران نعمت کرده ایم. قرآن کریم می فرماید:«لئن شکرتم لأزیدنّکم و لئن کفرتم إنّ عذابی لشدید»

 اگر حضرت صدیقه طاهره سرمشق جامعه باشد، جامعه رو به تزاید و ترقی خواهد بود و اما اگر زهرا سرمشق زندگی مردم نشد، در دنیا و آخرت عذابی دردناک در انتظار آنان خواهد بود.

لزوم الگو‏گیری از سیره حضرت زهرا(س)

در خصوص لزوم الگوگیری از سیره حضرت زهرا سلام الله علیها به دو نکته اشاره می گردد که از مصادیق برجسته شیوه زندگانی حضرت زهرا است که نسل کنونی باید اسوه خود قرار دهد.

1- عفاف و حجاب

در خصوص عفاف و حجاب حضرت زهرا سلام الله علیها بسیار سخن گفته شده است. روایات فراوانی دلالت بر اهمیّت شایان ذکر آن بانوی بزرگوار نسبت به حفظ عفت و حجاب دارد. یکی از آن روایات که هم توسط علمای شیعه و هم توسط اهل سنت نقل شده است، این است که بعد از رحلت حضرت ختمی مرتبت قرار شد حضرت زهرا سلام الله علیها به مسجد بروند و خطبه بخوانند. نقل کرده اند که آن حضرت مقنعه سر کرد و علاوه بر آن، چادر سرتا سری پوشید. به اندازه ای که روی پاهای ایشان هم چادر بود. سپس آرام آرام راه می رفت که مبادا چادر عقب نرود. در میان زن ها راه می رفت که چشم نامحرم به ایشان نیفتد. آمد داخل مسجد و به مجرد ورود ایشان به مسجد، بین قسمت زنانه و مردانه مسجد پرده کشیدند و حضرت زهرا سلام الله علیها پشت پرده در میان زن ها بودند و مردها آن طرف پرده و خطبه ای ایراد کردند که این خطبه یکی از افتخارات ما شیعیان است. خطبه به اندازه ای کوبنده بود که ابوبکر روی منبر گریه کرد و تقصیر را به گردن مردم گذاشت و بالاخره سعی داشت همه را مجاب کند. حضرت زهرای مرضیه سلام الله علیها خطبه خواند. سپس مردم را نصیحت کرد و بعد از آن به ذکر مصیبت پرداخت. ذکر مصیبت ایشان به گونه ای بود که حاضرین ضجّه و فریاد زدند و بعد هم رو کرد به قبر پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و با ایشان درد دل و سوز و گداز کرد و همه گریه کردند.

حجاب و عفاف حضرت زهرا سلام الله علیها به گونه ای است که ذکر شد. در حالی که در مقابل نامحرم کوبندگی  و قاطعیت دارد، به مسلمانان می فهماند که اختلاط بین زن و مرد ممنوع است. تصور نکنید این بی حجابی و بی عفافی که فعلاً در جامعه رایج است، فقط برای ما باعث ناراحتی شده است، بلکه حضرت زهرا سلام الله علیها نیز از این موضوع بسیار ناراحت است. این وضع خانم ها وضع زهرای اطهر نیست!

 همه هم می دانیم که حضرت زهرا سلام الله علیها بهترین سرمشق است. سرمشق یعنی چه؟ یعنی جامعه باید وضعیت حجاب و عفاف حضرت زهرا سلام الله علیها را مورد مطالعه و بررسی قرار دهد و به همان صورت عمل نماید. حضرت زهرا سلام الله علیها وقتی وظیفه ایجاب می کند که سخن بگوید، با قاطعیّت تمام سخنرانی می کند. و آنجا که دیگر داعی ندارد برای اینکه با نا محرم بنشیند، مجلس را ترک می کند. روزی یک شخص نابینا وارد بر پیغمبر اکرم شد. حضرت زهرا سلام الله علیها جلسه را ترک کردند. پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: عزیزم این شخص نابینا است و تو را نمی بیند. چرا رفتی؟ حضرت زهرا سلام الله علیها در پاسخ گفت: یا رسول الله من چشم دارم، می بینم و داعی ندارم با نامحرم نشست و برخاست داشته باشم. تا حالا خدمت شما بودم و اکنون که نامحرم آمده است، ماندن من لزومی ندارد.

نقش اصلی زن در خانه ایفا می شود. در حقیقت نصف کار جامعه مرهون زحمات بانوان است. بلکه به نظر من کار خانم ها دو برابر کار مردها است. ولو مردها، بسیار برای تأمین معاش خانواده زحمت می کشند، ولی کار زنان بیشتر است و تأثیرات مهمتری نسبت به کارکرد مردان دارد. زن اگر حقیقتاً بخواهد کار کند، کارهای مهم زیادی  دارد. زن اگر احساس مسئولیت نسبت به کارش داشته باشد، پسرانی همچون امام حسن و امام حسین و دخترانی همچون حضرت زینب و ام کلثوم را تحویل جامعه می دهد. در زمان حاضر اکثر والدین از نقطه نظر تربیت اولاد عقب مانده اند و باید از حضرت زهرا سلام الله علیها سرمشق بگیرند.

مسئله حجاب از منظر قرآن نیز اهمیت فوق العاده دارد. ولی متأسفانه جامعه نسبت به این موضوع مهم و اساسی بی تفاوت شده است. در قرآن کریم چندین آیه راجع به حجاب و عفاف وجود دارد ولی بدان آیات شریف عمل نمی شود. جامعه باید بداند گناه عدم الگوپذیری از حضرات معصومین«علیهم السلام» بسیار بزرگ است.  اگر در روزقیامت حضرت زهرا سلام الله علیها ازما بپرسد چرا وضعیت حجاب و عفاف در جامعه اسلامی اینچنین بود؟ چه کسی می تواند پاسخ ایشان را بدهد؟ در این باره باید فکری شود و مردم و مسئولین نسبت به رسیدن جامعه به وضعیت مطلوب و اسلامی اقدامی بکنند.

2- پرهیز از تجمّل گرائی

نکته مهم دیگری که باید از سیره حضرت زهرا سرمشق گرفت و در ردیف حجاب و عفاف است، ساده زیستی حضرت زهرا صلی الله علیه و آله و سلم سلام الله علیها است. زندگی این بانوی گرامی از نظر امکانات ظاهری در پائین ترین درجه و از لحاظ شیرینی در والاترین مرتبه قرار داشته است. حضرت زهرا سلام الله علیها به اندازه ضرورت از این دنیا استفاده می کرد. امیرالمؤمنین سلام الله علیه به ایشان می گوید: من نمی خواهم شما به اندازه ضرورت زندگی کنید. بلکه به گونه ای از دنیا استفاده کنید که در رفاه هم باشید. ولی مواظب باشید تجمل گرا نباشید. مواظب باشید زندگی مصرفی نداشته باشید. مواظب باشید در زندگی ساده زیست باشید. به عبارت بهتر در رفاه باشید اما ساده زندگی کنید.

آقایان محترم،‌ خانم های گرامی، امروزه جشن عروسی ها، جهیزیه ها، ولیمه های به دنیا آمدن نوزاد یا بازگشت از سفر و مهریه های سنگین که رایج شده است، با تعالیم دین اسلام مطابقت ندارد. با سیره زندگی زهرای مرضیه سلام الله علیها مخالف است. از نظر ‌اسلام چنین مهریه های کذایی، ولیمه های پر خرج و مخارج دیگری که  برای بر پایی جشن عروسی و جهیزیه های پر تجمل می شود، همه و همه غلط است.

 امیر المؤمنین در شعری که منسوب به ایشان است می فرمایند: آن چیزی که انسان را می کوبد، آن عاملی که انسان را برده دیگران می کند و آنکه انسان را سر به زیر در مقابل دیگران قرار می دهد، بَرج است نه خرج.

 رزق و روزی و خرج را خداوند رحمان و رحیم برای انسان می رساند. آن چه از جانب حق تعالی نمی رسد و علاوه بر آن مورد غضب خداوند است، بَرج است. اکثر مراسم های عقد و عروسی که امروزه برگزار می شود، برج است. بعد از این ریخت و پاش ها و تجملات، چک و سفته ها نمایان شده و بد بختی ها شروع می گردد. اول زندگی مشترک  آبروریزی برای زوج جوان و اطرافیان به بار می آید. هیچ یک از این خرج و مخارج هایی که رایج شده است، مورد قبول و خشنودی حضرت زهرا سلام الله علیها نیست. این وضع زندگی ما را حضرت زهرا سلام الله علیها نمی پسندد. زهرا می گوید نباید به هیچ وجه در زندگی ولخرجی و ریخت و پاش باشد.

فقر عمومی الان اجتماع را فرا گرفته است. این فقر عمومی از کجا پیدا شده؟ آیا  از خرج کردن است؟ نه! از برج به وجود آمده است. از زندگی مصرفی و زندگی چشم و هم چشمی پدید آمده است. ساده زیستی الان در میان ما نیست. در حالی که به شما بگویم زندگی ساده زیستی توأم با نشاط است، توأم با محبّت است، توأم با یک زندگی منهای غم و غصه ،‌اضطراب خاطر و ‌نگرانی است. شما فکر نکنید زندگی ساده یعنی تحمّل فقر و بیچارگی،بلکه ساده زیستی یعنی یک زندگی تؤام با مهر و محبت و شور و نشاط، یعنی یک زندگی پر از نعمت. ما باید حضرت زهرا سلام الله علیها را  دوست داشته باشیم، از نظر دل تا سرحد عشق و از نظر زبان و شعار نیز محبت خود را ابراز کنیم. اما عمده از نظر عمل است که قرآن کریم می فرماید:«‌ولکم فی رسول الله اسوة حسنه لمن کان یرجوالله و الیوم الاخر »

یکی از صفات اولیای الهی، ساده زیستی آنان است. در اثر همین ساده زیستی است که از گذشته غم ندارند و از آینده نگران نیستند. « الا ان اولیاء‌ الله لا خوف علیهم و لا هم یحزنون »

 زندگی تجملی و مصرفی بسیاری از انسان ها را کشته و روح معنویت را از آنان جدا کرده است و بالاخره یک دنیای پر از هم و غم برای جامعه باقی گذاشته است. اگر کسی خواهان نشاط و شادی است، اگر کسی زندگی منهای غم و غصه، دلهره و اضطراب خاطر می خواهد، هیچ چاره ای ندارد به غیر از اینکه باید زندگی ساده زیستی را برای خود برگزیند. و الا احدی نمی تواند مسئله را حل کند. حل مسئله به دست حضرت زهرا سلام الله علیها است. زهرای مرضیه می گوید من سرمشق تو در زندگی هستم. وقتی الگوی تو شدم، مشکلات تو حل می شود و یک زندگی منهای غم و غصه و گناه برای تو مهیّا می گردد. قرآن در آیات فراوانی می فرماید: این زندگی های چشم و هم چشمی منجر به گناهان بزرگ بزرگ می شود. به عنوان مثال در سوره واقعه می فرماید: «انهم کانوا قبل ذلک مترفین و کانوا یصرون علی الحنث العظیم»

یعنی اینها زیر دود جهنم، زیر حُرم جهنم با این زجرشان دست و پنجه نرم می کنند. چرا؟ چون زندگی تجملی داشتند. زندگی مصرفی داشتند. ساده زیست نبودند. لذا در اثر آن زندگی تجملی، گناه روی گناه برای آنها پیدا شد. «یصرون علی الحنث العظیم». نود درصد از گناهان زیر سر همین زندگی تجملی و زندگی چشم و هم چشمی و این ریخت و پاش ها است. صدای عقل و وجدان اخلاقی انسان ها فریاد می زند که ساده زیستی فوائد فراوانی دارد و زندگی تجملی غلط است.

 بنابر این من  از شما دو  تقاضا دارم به هر اندازه که می شود یکی عفاف و حجاب که مربوط به زنها است را رعایت کنید. یکی هم زندگی ساده داشته باشید. اگر عفت و حجاب و ساده زیستی در زندگی باشد، این زندگی مقدّس است و الا زندگی نا مقدّس  می شود و آلوده به گناه می گردد.

 

منبع

 

*****************************************************************

شخصیت حضرت زهرا(س) در كلام وحی

سخن گفتن از شخصیتى که داراى عظمتى ویژه و پرورشى نمونه و حضورى همه جانبه در تمام جهات انسانیت است، عشق و عجز را به همراه خود‌می‌آورد. زنان مطرح در قرآن، هریک شاخص‌هاى ویژه‌اى داشته‌اند و فاطمه، خود به تنهایى همه آن شاخص‌ها را با خود به همراه دارد.

فاطمه، بانویى است چون مریم، پاک و مطهر ـ داراى ارتقاى روحى و معنوی؛ چون بلقیس، با علم و درایت؛ چون زنان معاصر با حضرت موسی، حاضر در تمام لحظات حساس و سرنوشت‌ساز؛ چون هاجر، صبور و با استقامت.

فاطمه، نه تنها، تمامى اینها را در خود، جمع داشت، بلکه خود، حقیقت حُسن و تجسم عینى آن بود و از این بالاتر، او بهترین اهل زمین بود. و از این نیز فراتر، او محور هستى و انگیزه خلقت عالم، اعم از آسمان و زمین و جن بود:

یا أحمد! لولاک لما خلقت الافلاک، لولا على لما خلقتک، لولا فاطمه لما خلقتکما.1

سخن گفتن از فاطمه، فراتر از اندیشه بشرى است، لذا باید شناخت او را در کلمات خدا و رسولش یافت. اگر معانى در قالب آن الفاظ بیان می‌شود، به منزله تنزیل حقیقت بلند پایه اوست. از این‌رو به بررسى آیات نازل شده در حق معرفتش

( 148 )
  • می‌پردازیم. اما قبل از ورود به بحث، نکاتى را یاد‌آور می‌شویم.

    1. چون هدف، نشان دادن شمه‌اى از شخصیت فاطمه‌(س) در کلام وحى است از پرداختن به مباحث جزئى و فنى ادبی، تفسیرى و فقهی، خود‌دارى کرده و به حد‌اقل در این زمینه اکتفا می‌کنیم.

    2. دلالت همه آیات مورد بحث یکسان نیست. بر برخى از آیات، گذشته از ظاهر کلام، روایات متواتر از طریق شیعى و سنّى دلالت دارد. و برخى دیگر علاوه بر‌معنا وتفسیر ظاهرى به حکم تفسیر باطنی، برآن حضرت منطبق است و برخى از آیات از قبیل بیان یکى از مصادیق آیه و از باب تطبیق است نه تفسیر.

    3. برخى آیات، تنها به شخصیت حضرت زهرا‌(س) دلالت دارد و بعضى ناظر به مقام و منزلت اهل‌بیت رسول خداست که حضرتش یکى از آنهاست.

    آیاتى که دلالت برفاطمه‌(س) دارند ـ مطابق شاخص‌هایى که ذکر کرده‌ایم ـ بر‌طبق احادیث و اعتقادات شیعه بسیارند.

    از جمله:آیه 6 از سوره فاتحه؛ 21 و37 از سوره بقره؛ 61‌، 101‌، 103، 137‌، 195از سوره آل‌عمران؛ 69 از سوره نساء؛ 119 از سوره توبه؛ 24 از سوره ابراهیم؛ 26 و 57 از سوره اسراء، 111 از سوره مؤمنون؛ 87 از سوره انعام؛ 35 از سوره نور؛ 115و 132 از سوره طه؛ 54 و 74 از سوره فرقان؛ 333 و 57 از سوره احزاب؛ 23 از سوره شوری؛ 11 از سوره محمد؛ 17 از سوره ذاریات؛ 21 از سوره طور؛ 19 و 20 از سوره الرحمن؛ 8 از سوره حشر؛ 1 از سوره قدر، 38 و 39 از سوره مدثر؛ 3 تا 7 از سوره لیل؛ 9 از سوره مزمّل؛ 102 از سوره انبیاء؛ و 1 تا 3 سوره کوثر.

    در این مقاله به بررسى چند نمونه از این آیات با در نظر گرفتن نکاتى که قبلاً ذکر شد، می‌پردازیم:

    1. سوره کوثر

    إنّا أعطیناک الکوثر، فصلّ لربّک وانحر، إنّ شانئک هو الأبتر

    در شأن نزول این سوره گفته شده:

    زمانى که رسول‌(ص) دو تن از فرزندان خود به نام‌هاى عبد‌اللّه و قاسم را از دست داد و دشمنان آن حضرت، براى تضعیف او، زبان طعن و شماتت، گشودند، عاص بن وائل او را «ابتر» خواند،2 که در لغت عرب به «مقطوع

    ( 149 )
  • النسل» اطلاق می‌شود.3

    کوثر از ریشه کثرت است و برچیزى اطلاق می‌شود که شأنیت کثرت در او باشد و مراد از کوثر خیر فراوان است.4

    البته آن خیر کثیرى که پیامبر در نتیجه اعطاى خداوند؛ مالک آن شده است، در آیه اول مشخص نشده و شاید بدین لحاظ باشد که با اطلاق و عدم تقیید آن، عظمت و شأن خاص، بدان ببخشد.

    براى کلمه (کوثر) در این سوره، معانى متعدد مطرح شده است، علامه طباطبایى در المیزان با توجه به معناى آخرین آیه که دشمن آن حضرت را، ابتر معرفى کرده، مناسب‌ترین معنا را «کثرت» ذریه پیامبر اکرم (ص) ذکر می‌کند.5 اگر خیر کثیر هم مراد باشد، یقیناً یکى از مصادیق آن، فراوانى نسل آن حضرت است.

    کوثر، صیغه مبالغه است. یعنى اى پیامبر، به تو، دخترى دادیم که مجسمه خیر است، استوانه برکت و اسطوره بالندگى است، به تو دخترى دادیم که اگر همه فضایل و سجایاى انسانى را مجسم کنند، زهرا می‌شود. اى پیامبر، به شکرانه این نعمتى که به هیچ‌کس داده نشده و نخواهد شد، نماز بخوان و در هنگام تکبیر، دستهایت را بلند کن که این یک حالت خضوع است براى بنده و جلالتى است برا ى خدا!

    امام فخررازى در ذیل آیه می‌نویسد:

    کوثر هشت معنا دارد که تمام آن معانى درباره حضرت صدیقه طاهره، فاطمه زهرا‌(س) است. آنگاه خودش می‌گوید: چگونه، فاطمه کوثر نباشد که چون علی‌بن‌الحسین و محمد‌بن‌على باقرالعلوم و صادق المصدق، میوه و ثمره دارد.6

    آرى فاطمه، چگونه خیر کثیر نباشد که از این نهر کوثر، صدها و بلکه هزاران جوى زلال و روشن، منشعب است.

    حسن ختام این بخش،آن که نزول چنین سوره‌اى و چنین تعبیر بلندى (کوثر) درباره فاطمه در عهد جاهلیت عربى که «زن» نه تنها از کم‌ترین حقوق انسانى برخوردار نبود، بلکه تولد دختر مایه ننگ و سرافکندگى بود و دختران، زنده بگور می‌شدند، نشانگر جایگاه ارزشمند زن در مکتب حیات بخش اسلام است. موجودى که می‌تواند منشأ این مقدار خیر و برکت در تاریخ بشریت باشد. موجودى که بنده برگزیده خدا و

    ( 150 )
  • اشرف مخلوقات عالم، باید به شکرانه برخوردارى از آن، در برابر پروردگارش، سربرخاک بساید. در کدامین مکتب می‌توان چنین قرب و منزلتى براى زن یافت؟7

    2. آیه تطهیر

    إنّما یرید اللّه لیذهب عنکم الرجس أهل البیت و‌یطهّرکم تطهیرا (احزاب،33/33)

    این آیه به گفته بیشتر محدثان اهل سنّت و تمام علماى شیعه، در خصوص اهل کساء، نازل شده است.

    چنانچه در صحیح مسلم و ترمذى و تفسیر کشّاف و طبرى و در‌المنثور، مستدرک حاکم، منتخب کنز‌العمال و کتاب‌هاى دیگر از عایشه و ام سلمه و انس‌بن‌مالک و ابو‌سعید‌‌خدرى و دیگران با مختصر اختلافى روایت کرده‌اند که چون آیه تطهیر نازل شد، رسول خدا (ص)، فاطمه (س) و على (ع) و حسن و حسین‌ (ع) را خواندند و کساى خود را بر روى آنها انداختند و فرمودند: «اللهم إنّ هؤلاء أهل بیتی، فاذهب عنهم الرّجس و‌طهّرهم تطهیرا».

    در انتهاى سوره واقعه،می‌فرماید: إنّه لقرآن کریم، فى کتاب مکنون، لایمسّه إلاّ المطهّرون؛ هیچ‌کس به قرآن، مسّ وجودى پیدا نمی‌کند مگر مطهرون.

    با توجه به این آیه، تنها اهل بیت، مسّ وجودى کتاب مکنون را دارند و این هم فضیلتى بزرگ براى حضرت زهرا (س) است.

    با توجه به این‌که منظور از اراده حق تعالی، در این آیه، اراده تکوینى است نه تشریعى و با توجه به احادیثى که معناى «رجس» را پاکى از گناه و آلودگى می‌داند ـ نه پاکى ازنجاسات ظاهرى ـ این آیه شریفه، بزرگ‌ترین دلیل بر عصمت فاطمه زهرا (س) از هر‌گونه گناه و آلودگى است، بلکه می‌توان گفت: از بعضى جهات مقام صدیقه طاهره، از بسیارى از انبیا وائمه (ع) نیز برتر است. چنانچه این مطلب، از سخنان تاریخى امام حسین (ع) در شب عاشورا در پاسخ به بی‌تابى خواهرش زینب، مشاهده می‌شود.

    امام على (ع) با استناد به آیه تطهیر، عصمت و طهارت زهراى مرضیه را یادآورى می‌کنند . وقتى خلیفه اول با حضرت زهرا (س)، به منازعه برخاست و فدک را که در اختیار آن حضرت بود، مصادره کرد و دعوى آن حضرت را نشنید و شاهدانش را قبول نکرد، امام على (ع) خطاب به وى گفت:

    ( 151 )
  • اگر کسى ادعا کند که {نعوذا بالله} فاطمه زهرا مرتکب منکر شده است و براى ادعاى خود، شاهدانى هم بیاورد و تو او را تصدیق کنی، کتاب خدا را تکذیب کرده‌اى زیرا آیه تطهیر، شهادت خدا بر طهارت زهرا (س) است.

    آن بانوى بزرگ حد وسط و محور ارتباط اهل کساء بود.«هم اهل بیت النبوه و‌معدن الرساله، هم فاطمه و‌أبوها و‌بعلها و‌بنوها» آنان اهل بیت نبوت و معدن رسالت هستند: فاطمه، پدر فاطمه، همسر فاطمه و پسران فاطمه.

    محور اصلى ارتباط اهل بیت با رسول خدا، یک زن است، زنى که ذریه‌اى پاک از او، زاده می‌شود و اوست که تنها حلقه اتصال این فرزندان با رسول خداست.8

    اگر به این نکته دقت کنیم که گوینده این کلام، اللّه، ذات مستجمع صفات جمالیه و جلالیه است، خدایى که پروردگار عالم وجود است و اراده‌اش مساوى با تحقق و وقوع می‌باشد، حقیقت این تکریم را بهتر، احساس خواهیم کرد.

    3. آیه (لیله القدر)

    إنّا أنزلناه فى لیله القدر

    این آیه از جمله آیاتى است که علاوه بر معنا و تفسیر ظاهری، به حکم تفسیر باطنى برآن حضرت منطبق است.

    در تفسیر فرات کوفى با ذکر سند از امام صادق‌(ع) نقل شده است، که حضرت در تفسیر «إنّا أنزلناه فى لیله القدر» فرمودند: «لیله» فاطمه و«القدر»، اللّه است. سپس افزودند:

    «فمن عرف فاطمه حق معرفتها، فقد أدرک لیله‌القدر و‌إنّما سمّیت فاطمه لأن الخلق فطموا عن معرفتها؛ پس هر کسى که فاطمه را به درستى و «کما هو حقه» بشناسد، لیله القدر را درک کرده است و فاطمه به این نام، نامگذارى شده، به خاطر آن‌که مردم از شناخت او عاجزند.

    به راستى چرا فاطمه‌(س) لیله القدر نباشد و حال آن‌که یازده قرآن ناطق در این «لیله» نازل شده است.

    فاطمه، لیله القدر است زیرا که:

    1. در میان همه شب‌ها، آنچه بی‌نظیر و مطلوب است، شب قدر است. در میان همه زنها نیز آن‌که بی‌نظیر و مطلوب است، فاطمه است.

    ( 152 )
  • 2. از آن حضرت، تعبیر «لیل» شده است. زیرا همان گونه که شب همه چیز را در برمی‌گیرد، ظلم و ستم بنی‌امیه آن حضرت را در برگرفت.

    3. فاطمه، شب ولیل است زیرا شب، بیانگر پوشیدگى و مستورى و حجاب و عفت و حیاء است.

    4. ویژگى شب قدر، توبه و نزدیکى به خدا و اطاعت و بندگى و حفظ احکام است. ویژگى فاطمه‌(س) و را ه و روش و سیره آن حضرت نیز، قرب به خدا و اطاعت و بندگى او و حفظ ارزش‌هاى الهى است.

    5. مهم‌ترین و ممتازترین عمل در شب قدر، علم و پرداختن به آن است. درمیان صفات و ویژگی‌هاى فاطمه، نیز علم و معرفت و آگاهى آن حضرت به خدا، دین خدا، تکالیف، وظایف و ارزش‌هاى انسانی، از همه مهم‌تر و بزرگ‌تر است. ارزش سایر اعمال آن حضرت به همین آگاهى و شناخت و علم اوست و این از بزرگ‌ترین درس‌ها و تعالیم براى همه، بخصوص براى زنان است.

    6. شب قدر از هزار ماه، بهتر است و یک لحظه و یک روز زندگى و سیره حضرت زهرا‌(س)، از هزاران ماه و سال زندگى که در آنها خبرى از آن راه و روش و الگو نباشد، بهتر است.

    7. شب قدر، ظرف و جایگاه قرآن است.جایگاه حضرت زهرا و گفتار و کردار و زندگى آن حضرت هم درتفسیر عملى قرآن و تجسم و تبلور آیات آن است. همان‌گونه که انسان در شب قدر به قرآن، نزدیک‌تر شده، و آن را بر سر مى نهد، با نزدیک شدن به حضرت زهرا‌‌(س) نیز انسان به قرآن نزدیک شده و آن را نصب العین خود قرار می‌دهد.

    8. شب قدر همان لیله مبارکه یعنى شب نزول برکت و ارزش‌ها است و چشمه‌اى است که این فضایل و سعادت‌ها از آن جوشیده و نازل مى شود. فاطمه نیز محل نزول و صدور این اصالت‌ها و ارزش‌ها و مکارم است.

    9. شب قدر، تجمع ملائکه اللّه است و بهره از عالم ملکوت، افزون‌تر خواهد بود. آن کس هم که بیشتر با فاطمه، نزدیک‌تر شده و از آن حضرت بهره ببرد از خوى و خصلت ملائکه، حظ فزون‌ترى برده و به عالم فرشتگان و تجرّد و تقدّس، نزدیک‌تر می‌گردد بلکه از آنها نیز، برتر می‌رود.

    10. ممکن است سال‌ها بگذرد و کسى از شب قدر، جز ظاهری، بیش درک نکند،

    ( 153 )
  • اما اگر از حقیقت آن، ذره‌اى درک نماید، چنان آگاهى و تنبه بیدارى به او می‌بخشد که مسیر زندگیش عوض می‌شود و سخت به خدا نزدیک می‌گردد. فاطمه، نیز چنین است.یعنى ممکن است فرد یا جامعه‌اى سالها به لیله‌القدر برسد و فاطمه‌‌(س) را از خود بداند؛ اما حقیقت او را درک نکند و جز ظاهرى از آن نفهمد، اما با درک زندگى و ابعاد گوناگون حیات واقعى فاطمه، جرقه‌اى در دل آنان بدرخشد و مسیر سرنوشت آنان را عوض نماید.

    از این گذشته زمان غسل و کفن و دفن، بنابر وصیت حضرتش نیز در دل شب متناسب با لیله القدر است و قرن‌ها است که قبر مجهول و ناپیداى او نیز حاکى از تناسب وجود مقدسش با لیله القدر دارد.

    و «اللیله هى فاطمه و‌القدر هو اللّه»: فاطمه، اضافه تشریفى به خدا دارد از حیث:

    1. آن‌که پس از پدر بزرگوار و شوهر گرانقدرش، بیش از تمام پیامبران مرسل و غیر مرسل، ایمان به خدا داشته و در عالم انوار و اشباح و ارواح، خدا را تسبیح و تمجید و تقدیس و تحلیل کرده و سپاسگزار بوده است. نور مقدس او چندین هزار سال پیش از آفرینش آسمان و زمین آفریده شده است.

    2. آنکه فاطمه زهرا، افضل تمام انبیا ومرسلین وملائکه و مقربین است و همه آنها نیازمند به شفاعت زهرا‌(س) طبق اخبار و احادیث مستفیضه صادره از مصادر وحى و تنزیل می‌باشند.

    3. آن که ملائکه حتى جبرئیل، میکائیل، اسرافیل و عزائیل هم بی‌اذن بر او داخل نمی‌شوند. و از اطاعت او بیرون نبودند و خداوند عزّوجلّ، عهد ولایت او را از آنها گرفته است.

    4. زهراى مرضیه، علت وجود ائمه یازده‌گانه، اوصیاى رسول خدا (ص) می‌باشد و ذریه پیامبر تا قیامت از نسل او هستند.

    ارباب معرفت نیز در بعضى از تفاسیر، روایت امام صادق (ع) را نقل کرده و آن را پذیرفته‌اند و براساس مبانى عرفان اسلامى «لیله مبارکه» را انسان کامل، تفسیر کرده‌اند. انسان کامل در این مکتب جایگاه محورى دارد. از نظر روایات مسلّم است که جبرئیل امین به فاطمه‌(س) نازل می‌شده9، در حالى که جبرئیل امین، حتى بر‌ائمه‌(ع) نیز نازل نمی‌شد. مصحف فاطمه، محصول شرفیابى فرشته وحى الهى بر حضرت زهراست که از افتخارات تشیع، شمرده می‌شود.

    ( 154 )
  • امام صادق‌(ع) در ضمن مصحف فاطمه می‌فرماید: «فیه علم القرآن کما انزل»؛ علم قرآن همان‌طور که نازل شده در مصحف فاطمه‌(س) موجود است.

    لذا آگاهى از قرآن و اسرار آن مربوط به حضرت زهرا و سایر معصومان می‌باشد، چون قرآن در خانه آنها نازل شده است، آنها هستند که در سایه آشنایى با این منبع لایزال الهى توانایى شناخت و درک حقایق و معارف و دانش‌هاى گوناگون را پیدا کرده‌اند.

    در بعضى روایات آمده که مصحف فاطمه، سه برابر قرآن است. شاید تأویل و تفسیر قرآن مجید باشد زیرا ما معتقدیم که علم قرآن طبق فرمایش خود قرآن، در نزد صاحبان این علم است که آنها هم، همان ائمه طاهرین هستند که فاطمه‌‌(س) نیز جزو آنهاست. اما در اینجا مطلب بالاتر است زیرا مصحف با این خصوصیات، فقط، بر‌فاطمه‌(س) قرائت شده‌است.

    4. آیه مباهله

    فمن حاجّک فیه من بعدما جائک من العلم فقل تعالوا ندع أبنائنا و‌أبنائکم و‌نسائنا و‌نسائکم و‌أنفسنا و‌أنفسکم ثم نبتهل فنجعل لعنه اللّه على الکاذبین. (آل عمران،3/61) با کسانى که با تو در امر نبوت مجادله می‌کنند، بگو بیایید پسران و زنان و نفوس خویش را بخوانیم وتضرع کنیم. آن‌گاه لعنت خدا بر دروغ گویان.

    طبق احادیث متواتر و مشهور میان شیعه و سنى که قریب به اجماع و اتفاق است در روز مباهله، مسیحیان نجران، پیامبر را مشاهده کردند در حالى که حسنین و فاطمه وعلی‌(ع)، همراه او بودند و به سوى مکان مورد نظر می‌آمدند.

    در این آیه، نسائنا، منحصر به حضرت فاطمه‌(‌س) شده است. با این‌که زنان و همسران پیامبر در حجره‌هاى آن حضرت بوده‌اند و زنان بزرگ دیگرى مانند: صفیه و ام هانى و دیگران، وجود داشتند، هیچ‌کدام به این مباهله دعوت نشدند.

    زیرا مباهله (ابتهال و نفرین کردن) با نصاراى نجران یک کار عادى نیست و تنها افراد معصوم، صلاحیت آن را دارند.

    صحنه مباهله، از لحظات حساس تاریخ اسلام است و حضور در این صحنه، ایمان و اعتقاد خاصى را می‌طلبد.

    پیامبر‌(ص) براى حضور در این صحنه از میان زنان، تنها، فاطمه را انتخاب می‌کند؛

    ( 155 )
  • یا از آن روى که فاطمه به منزله امتى از زنان است، درست همان گونه که ابراهیم خود به تنهایى یک امت بود.یا، این‌که او، محبوب‌ترین افراد، در نزد پیامبر بود. و یا چون درمیان زنان مسلمان، تنها فاطمه بودکه مصداق زنى بود با یقینى تام که می‌توانست قدم در این صحنه بگذارد. اما حق این است که فاطمه هم یک امت بود، هم محبوب‌ترین زنان در نزد رسول خدا‌(ص) و هم تنها زنى بودکه می‌توانست تکمیل کننده گروهى باشد که به حقیقت و بر حق بودن مسلمانان، یقینى کامل دارند و نیز محور اصلى اتصال آن گروه به رسول خدا‌(ص) باشد. زیرا آنان شوهر و فرزندان او بودند.

    این‌که پیامبر، فاطمه را در این درگیرى اجتماعى ـ اعتقادی، احضار می‌کند و او را در چنین مخاطره‌اى قرار می‌دهد (خود) نمونه‌اى بارز و سرمشقى عینى است، براى تمام زنان عفیفى که داراى اعتقادات حقند و پیرو صادق راه اویند، بر این‌که شجاعانه در چنین صحنه‌هایى حاضر شوند.

    و نیز این نمایش به منزله دلیل عینى و ملموس است بر جایگاه والاى زهراى مرضیه، نزد پیامبر خدا و عدم برابرى هیچ زنى با او درمقام و رتبه خاصى که دارا بود.

    5. آیه مودت

    ذلک الّذى یبشّر اللّه عباده الّذین ءامنوا و‌عملوا الصّالحات قل لا أسألکم علیه أجراً الاّ المودّه فى القربى و‌من یقترف حسنه نزد له فیها حسناً إنّ اللّه غفور شکور. أم یقولون افترى على اللّه کذباً.(شوری،42/23و24) این همان است که خداوند به بندگانش که ایمان آورده‌اند و کارهاى شایسته کرده‌اند؛ مژده می‌دهد، بگو براى آن کار از شما مزدى نمی‌طلبم مگر دوستدارى در حق اهل بیتم و هر کس کار نیکى کند در آن برایش جزاى نیک بیفزاییم چرا که خداوند آمرزنده قدردان است. یا می‌گویند پیامبر خدا دروغ بسته است….

    ابن عباس درباره شأن نزول آیات فوق که به آیات مودت، شهرت یافته، ‌گوید:

    چون اسلام پس از هجرت پیامبر به مدینه، استحکام یافت، انصار گفتند: نزد پیامبر برویم و بگوییم در گرفتاری‌هایى که پیش می‌آید، اموال ما در اختیار تو است و می‌توانى در جهت پیشبرد دین از آنها استفاده کنى. آیه شریفه، نازل شده و پیامبر آن را در پاسخ آنان، تلاوت فرمود. منافقان مانند همیشه که در صدد تضعیف رسول خدا‌(ص) بودند اظهار داشتند: او در همان مجلس

    ( 156 )
  • این سخن را ساخت تا ما را پس از خود، نزد خویشانش ذلیل و خوار، گرداند.

    آن‌گاه آیه دوم نازل شد که آیا بر خداوند دروغ و افتراء می‌زنید؟10

    از نظر ادبى تفاوتى بین این‌که استثنا در آیه (إلا المودّه فى القربى) متصل باشد یا منقطع، وجود ندارد11 اگر استثنا متصل باشد بدین معناست که:« من پاداشى از شما نمی‌خواهم جز دوستى اهل بیتم.» و اگر منقطع باشد12، بدین معناست که «دوستى اهل بیت پیامبر، اجرى براى پیامبر نیست. چرا که بهره این دوستی، نصیب مسلمانان و دوستداران اهل بیت آن حضرت است و بدین وسیله چنین خواسته‌اى از سوى رسول خدا‌(ص) در راستاى دعوت مردم به دین است.»13

    باید دید این چه مودتى است که هم سنگ، هم کفه و هم وزن اجر رسالت است. مودت گروهى که بر سر سلسله آنان زهراى مرضیه، محبوبه امت، است. همان بانویى که پیامبر درباره‌اش فرمود:

    یا حسن و یا حسین انتما کفتا المیزان، فاطمه لسانه و لاتعدل الکفتان إلاّ باللسان، ولا یقوم اللسان إلاّ على الکفتین.14

    اى حسن و حسین شما دو کفه ترازویى هستید که فاطمه، شاهین آن است و کفه ترازو در حال تعادل قرار نمی‌گیرد مگر به وسیله شاهین آن و شاهین، استوار نمی‌شود مگر بر دو کفه ترازو و…

    در این کلام، زهرا، تنظیم کننده و برقرار کننده تعادل در این کانون معرفى می‌شود.

    6. آیات ابرار

    إنّ الأبرار یشربون من کأس کان مزاجها کافوراً. عیناً‌یشرب بها عباد اللّه یفجّرونها تفجیرا. یوفون بالنذر و‌یخافون یوماً کان شرّه مستطیراً. و‌یطعمون الطعام على حبّه مسکیناً و‌یتیماً و‌أسیراً. إنّما نطعمکم لوجه اللّه لا نرید منکم جزاء و‌لا شکوراً. إنّا نخاف من ربّنا یوماً عبوساً قمطریراً. (انسان،76/5 ـ10)

    ابرار در آخرت از جام‌هاى بزرگ لبریز بهشت که چون کافور، سرد و دلپذیر است، می‌آشامند و آن کافورها، خوشبوى و شیرین است. این آب، آمیخته است به آب چشمه‌اى که براى بندگان خاص خود خلق شده و هر کجا بخواهند، آن کاسه‌ها حاضر است و در قصرها مهیا است. این آب گوارا مثل این است که در عمارات و ابنیه بهشت،

    ( 157 )
  • همیشه جریان دارد و در اختیار بنده‌هاى وفادار خداست. اینان به نذر خود وفا کرده و اطاعت خدا کرده و از روزى که محنت آن، آشکار است، می‌ترسند. اینان در راه خدا به مسکین و یتیم و اسیر، اطعام می‌کنند و به زبان حال می‌گویند: ما براى خدا، اطعام کردیم، و از شما جزا و تشکرى نمی‌خواهیم. ما از پروردگارمان در روزى که چهره برافروخته و در هم کشیده است، می‌ترسیم.

    از مسلمات فریقین است که این آیه در مورد حضرت زهرا‌(س) و شوهر و دو فرزندش نازل شده است. به اتفاق مفسّران، آیات این سوره در مدینه در هنگام کسالت حسنین‌(ع) نازل شد که درباره نذر فاطمه‌(س) و علی‌(ع) براى سلامتى حسنین‌(ع) بود. علامه امینی، در الغدیر، نام سى و چهارتن از کسانى که شأن نزول این سوره را داستان مذکور، دانسته‌اند، ذکر کرده‌است.15

    در این مختصر، مجال پرداختن به دقایق تفسیرى و جزئیات آنچه در این سوره آمده، نیست و تنها به ذکر این نکته لطیف ازسوى آلوسی، مفسّر اهل‌سنت، اکتفا می‌شود که:

    در این سوره، سخنى از «حورالعین» که در سوره‌هاى دیگر از آن به عنوان یکى از نعمت‌هاى بهشتى یاد شده، به میان نیامده است و چه بسا این ناگفتن، به حرمت نور چشم رسول خدا‌(ص)، حضرت فاطمه زهرا (س) باشد که سوره در فضیلت او وخانواده‌اش و نعمت‌هایى که در بهشت از آن بهره‌مند خواهد شده، نازل شده است.16

    7. آیه التقاء بحرین

    این آیه از جمله آیاتى است که علاوه بر معنا و تفسیر ظاهری، به حکم تفسیر باطنى بر آن حضرت منطبق است:

    مرج البحرین یلتقیان. بینهما برزخ لایبغیان. یخرج منهما اللؤلؤ و المرجان. (الرحمن، 55/19ـ22)

    غالب مفسّران و محدثان و مورخان فریقین، معتقدند که شأن نزول این آیات درباره تلاقى بحر نبوت و ولایت و درباره حضرت فاطمه‌(س) و علی‌(ع) است.

    علامه بحرانی، دوازده روایت که بعضى از آنها از طریق اهل سنت نقل شده،

    ( 158 )
  • ذکر می‌کند که مراد از «بحرین» على و فاطمه هستند که هیچ گاه بر یگدیگر، بغى و سرکشى نمی‌کنند.17

    در تفسیرى از ابن عباس نقل شده که:

    برزخ میان آن دو، مهر و محبتى است که از بین رفتنى نیست و همین مهر و محبت، مانع سرکشى هر کدام، نسبت به دیگرى است.

    دربار الهی، بر اساس نبوت و ولایت مطلقه، با بندگانش، تماس حاصل کرده و مشعل هدایت برافروخته است و این سلسله که فرد اتم و اکمل آنها، حضرت رسول و خاندان عترتند، دربار روحانیت ربوبى را تشکیل داده و واسطه فیوضات غیبى هستند.

    همان طور که عالم طبع از ترکیب و تجزیه و تحلیل عناصر و موالید، دائماً در ایجاد وجود است، در عالم انسانیت و معنویت نیز این ارتباط در بین ارواح مجرده که در ابدان مختلفه بروز و ظهور می‌کنند، تجلى کرده، از آن تلاقی‌ها، عناصرى ممتاز به دست می‌آورد، از آن جمله، تلاقى اقیانوس محیط نبوت با دریاى عمیق ولایت است که به وسیله مهد عصمت و طهارت، تلاقى کرده و از آن گوهرهایى گرانبها که براى همیشه مورد استفاده بشر می‌باشد به وجود آمده است.

    چنان‌چه در ابتداى این مقاله گفتیم آیاتى که در قرآن کریم، پیرامون وجود پنج تن و فاطمه زهرا‌(س) است، بسیار می‌باشد که ما در این مقال تنها به ذکر چند نمونه از آیات، پرداخته و بررسى کامل‌تر را به علاقمندانش واگذار می‌کنیم.

    ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

    1. رحمانى همدانی، فاطمه الزهراء بهجه قلب مصطفی‌(ص).

    2. ابو‌الحسن على بن احمد الواحدى النیشابوری، اسباب النزول/307؛ جلال الدین سیوطی، الدر‌المنثور فى التفسیر بالمأثور، 6/204.

    3. ابن منظور، لسان العرب/36.

    4. طبرسی، مجمع البیان فى علوم القرآن، 5/549.

    5. علامه طباطبایی، المیزان، 7/370.

    6. امام فخر رازی، التفسیر الکبیر، 32/122.

    7. سید جواد ورعی، کوثر، محبوبه است/63؛ ماهنامه پیام زن، سال ششم شماره68، آبان 1376ش.

    8. منیره گرجی، نگرش قرآن به حضور زن در تاریخ انبیا/172.

    9. شیخ عزیز اللّه عطاردی، مسند فاطمه زهرا/281.

    10. زمخشری، کشّاف، 4/230؛ اسباب النزول/251.

    11. علامه سید عبد‌الحسین شرف الدین، کلمه الغراء فى تفضیل الزهراء/73.

    13. کوثر، محبوبه است/65.

    14. على بن عیسى أربلی، کشف الغمه، 2/129.

    15. علاّمه امینی، الغدیر، 3/107؛ به بعد.

    16. آلوسی، روح المعانی، 29/157.

    17. علامه بحرانی، البرهان فى تفسیر القرآن، 4/265.

  • منبع

  • درباره وبلاگ
    آرشیو مطالب ترنّم انتظار
    آخرین مطالب ترنّم انتظار
    نویسندگان
    موضوعات
    پیوند ها
    پیوندهای روزانه
    آمار سایت
    لوگوی دوستان

    E-Mail Someone!

     

    Check Page Rank of your Web site pages instantly:

    This page rank checking tool is powered by Page Rank Checker service